• Aktüel
• 11 Eyl 2026

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon projelerinden biri kapsamında çalışmalar yeni bir aşamaya taşınıyor. Ana kubbedeki restorasyon uygulamaları planlanan program çerçevesinde devam ederken, gerçekleştirilen modelleme ve statik analizler sonucunda güçlendirilmesine ihtiyaç duyulduğu belirlenen doğu yarım kubbede de çalışmalara başlanacak.

Dünya kültür mirasının önemli yapılarından biri olan Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin tarihî ve mimari özelliklerinin korunarak gelecek nesillere aktarılması amacıyla restorasyon, konservasyon ve yapısal güçlendirme faaliyetleri titizlikle yürütülüyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından, Bilim Heyeti ile Koruma Kurulunun kararları ve denetimleri doğrultusunda sürdürülen projede ana kubbedeki uygulamalar devam ederken, doğu yarım kubbe için de yeni bir çalışma programı devreye alınıyor.

Ayasofya’da Ana kubbedeki restorasyon çalışmaları sürüyor

Ana kubbede kurulan çelik platform üzerinde mozaiklerin konservasyon işlemleri devam ediyor. Çalışma iskelesi üzerinden öncelikle toz temizliği yapılırken, mozaik yüzeylerinin uygulamalar sırasında zarar görmesini önlemek amacıyla “facing” olarak adlandırılan geçici bez destekleme işlemleri gerçekleştiriliyor.

Ana kubbenin üst bölümünde geçici çelik çatı kurulumu da tamamlandı. Kubbenin kurşun kaplamalarının kontrollü şekilde açılması ve incelenmesine yönelik çalışmalar ise sürdürülüyor.

Doğu yarım kubbe için güçlendirme kararı

Uzman ekipler tarafından yapılan detaylı modelleme ve statik analizler sonucunda, Ayasofya’nın doğu yarım kubbesinde yapısal güçlendirme yapılması gerektiği tespit edildi.

Güçlendirme uygulamalarının yanı sıra yarım kubbenin iç yüzeyinde bulunan mozaik ve kalem işi bezemelerin korunmasına yönelik konservasyon çalışmaları da gerçekleştirilecek.

Doğu yönündeki mihrap duvarında yer alan mermer yüzeylerde ise temizlik, konservasyon ve onarım işlemleri uygulanacak. Çalışmaların güvenli şekilde yürütülebilmesi için doğu yarım kubbenin iç bölümüne erişim sağlayacak çelik çalışma platformunun kurulmasına başlanacak.

Tarihi zemin özel sistemle korunacak

Platform kurulumu öncesinde çalışma alanının sınırları belirlenecek. Yapının iç mekândaki estetik bütünlüğünün mümkün olduğunca korunması amacıyla cephe ve kubbe görüntülerinin yer aldığı özel baskılı brandalar kullanılacak.

İbadet düzeninin devam edebilmesi için çalışma süresince geçici mihrap ve minber de oluşturulacak.

Başta mevcut mihrap ve minber olmak üzere çalışma alanındaki tarihî mimari unsurlar, özel fiziksel koruma sistemleriyle güvence altına alınacak. Platformun kurulumu sırasında ihtiyaç duyulan sınırlı bölümlerdeki ahşap seki ve mermer döşemeler, uzman restoratörlerin gözetiminde kontrollü ve kısmi olarak sökülecek.

Aynı kapsamda bölgede bulunan avizelerin söküm işlemleri de tarihî yapının korunmasına yönelik tedbirler alınarak gerçekleştirilecek.

Zemin için çok katmanlı koruma uygulanacak

Özgün mermer döşemelerin platform yükü ve aşınmadan etkilenmemesi için çok katmanlı, yükseltilmiş bir döşeme sistemi kurulacak. Platform çalışmalarına geçilmeden önce zeminin taşıyabileceği yük ve oluşabilecek titreşimlere ilişkin testler yapılacak.

Elde edilen bilimsel veriler doğrultusunda güvenlik kontrollerinin tamamlanmasının ardından, Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu tarafından onaylanan proje kapsamında ana platform sisteminin kurulumu gerçekleştirilecek.

Platformda kullanılacak malzemelerin taşınması ve montajı sırasında da Ayasofya’nın tarihî dokusunun korunmasına yönelik özel tedbirler uygulanacak.

Mozaik ve mermer yüzeylerde kapsamlı konservasyon

Çelik platformun tamamlanmasının ardından restorasyon sürecinin bir sonraki aşamasına geçilecek. Doğu yarım kubbe seviyesine güvenli erişim sağlamak amacıyla çalışma iskelesi kurulacak ve restorasyon uygulamalarında kullanılacak ilave çelik sistemler oluşturulacak.

Çalışma alanlarının yapının iç görünümünü mümkün olduğunca koruyacak şekilde düzenlenmesi amacıyla cephe ve kubbe görüntülerinin yer aldığı özel baskılı brandalar kullanılacak.

Hazırlıkların tamamlanmasının ardından doğu yarım kubbenin taşıyıcı sistemine yönelik güçlendirme çalışmaları başlayacak. Bununla birlikte mozaik, kalem işi ve mermer yüzeylerde kapsamlı konservasyon uygulamaları yürütülecek.

Çalışmalar kapsamında yarım kubbenin taşıyıcı sistemi güçlendirilecek, mermer yüzeylerde temizlik ve onarım gerçekleştirilecek. Yapıyla uyumsuz olduğu tespit edilen beton mermer dışlıklar kaldırılacak. Mozaikler ise ayrıntılı şekilde belgelenerek konservasyon sürecine alınacak.

Kurulacak çelik platform ve çalışma sistemleri sayesinde restorasyon faaliyetlerinin güvenli bir ortamda gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Çalışmalar sırasında ibadet ve ziyaretlerin de oluşturulacak geçici düzenlemeler kapsamında devam etmesi planlanıyor.